مذاکرات باهمی افغانها در دوحه

نویسنده: دکتر سمرتی یس پتنایک

مترجم: محمد عامر

مذاکرات مورد انتظار بسیار بین دولت افغانستان و طالبان از ۱۲ سپتامبر در دوحه آغاز شد. مذاکرات صلح که در اوایل ماه مارچ برنامه ریزی شده بود، به دلیل اختلاف نظر در مورد تبادل زندانیان، که یکی از شرایط ماقبلی طالبان برای شروع مذاکرات با دولت افغانستان بود، نمی توانست انجام شد. این قسمتی از توافق نامه بین طالبان و ایالات متحده بود که درگیر مذاکرات پنهانی برای امکان استراتژی خروج نیروهای آمریکایی بودند. طالبان می خواستند که آن ۵۰۰۰ زندانی آزاد شوند که در زندانهای افغانستان مقید بودند، در حالی که دولت اشرف غنی گفتگو را مشروط به کاهش خشونت کرده بود. به علت فشار آمریكا، ازكابل خواسته شد كه گفتگو را در اولین فرصت آغاز كند. دولت افغانستان مجبور شد که علیرغم خشونت شدید و تلاش طالبان برای تصرف مناطق بیشتر تحت کنترل خود، مذاکرات را آغاز کند تا بتواند از موضع قدرت مذاکره بکند.

هیئت طالبان، بریاست شیخ عبدالحکیم، قاضی القضات امارت اسلامی سابقمی باشد، عباس استانیکزای و انس حقانی ازجمله اعضای برجسته طالبان هستند. دولت افغانستان در این مذاکرات توسط معصوم استانیکزای رهبری می شود. اعضای دیگر شرکت کننده در دیالوگ مذکور از طرف کابل شامل حنیف اتمر و عبدالله عبدالله ، کاندید سابق ریاست جمهوری و رئیس شورای عالی آشتی ملی افغانستان هستند.

این اولین دیدار رسمی بین دو طرف پس از آغاز مذاکرات رسمی باهمی افغانها به عنوان بخشی از توافق نامه آمریکا و طالبان در ماه فروری، است. طالبان و نمایندگان دولت افغانستان در اثر تلاش روسیه برای آغاز گفتگوهای باهمی افغانها در سال ۲۰۱۹ در مسکو دیدن کرده بودند. دولت افغانستان همیشه برای گفتگو با طالبان آزاد بود و از گفتگوهای باهمی افغانها طرفداری می کرد. ولی، این پیشنهاد توسط طالبان که تمایل خود را فقط برای گفتگو با ایالات متحده ابراز داشتند ،همیشه رد شده است. طالبان همیشه از توانایی خود در ایجاد خشونت و هزینه برای به رسمیت نشناختن آنها به عنوان یک طرف مهم که جامعه جهانی باید با آنها تعامل کند، استفاده کرده است. بعد از تلاش های میانجیگران بین المللی و تحریک چندین کشور به ویژه پاکستان ، که همیشه طالبان را تحت حمایت و سرپرستی خود نگه میداشته است، سر انجام مذاکرات در حال جریان است.

برای دولت افغانستان، حفظ و نگهداری قوانین مترقی مربوط به توانمند سازی و آموزش زنان بعنوان خط اساسی به نظر می رسد، اگرچه ممکن است این مذاکرات زمینه بازگشت"امارت اسلامی" را هموار کند. دولت افغانستان همچنین مشتاق آتش بس برای پیشرفت مذاکرات است. طالبان می خواهند که قانون اساسی اسلامی را در افغانستان دوباره برقرار کنند.

پیش از مذاکرات در دوحه، هیئت طالبان به ریاست ملا برادر از اسلام آباد بازدید و درباره آینده افغانستان با رهبران پاکستان گفتگو کرده بود. در این جلسه رئیس آژانس اسخباراتی پاکستان (آیی یس آیی) نیز حضور داشت. این امر نشان دهنده تأثیری است که اسلام آباد بر طالبان بکار می برد. این موجب نگرانی بزرگ هند هم است. لازم به ذکر است که هند در زمان رژیم طالبان شکار تروریسم مورد حمایت یافته پاکستان از خاک افغانستان بوده است. در حالی که هند صمیمانه آرزو می کند که این مذاکرات به موفقیت برسد و یک پیمان تسهیم قدرت برای صلح پایدار در آن کشور به عمل آید. هند سرگرم ساخت چندین پروژه توسعه در افغانستان است.

وزیر امور خارجه دکتر اِس جی شنکر، موضع هند را در مورد افغانستان به وضوح اعلام کرد. در جلسه افتتاحیه مذاکرات، دکتر جی شنکر گفت که هند معتقد است که هرگونه روند صلح باید به رهبری افغانستان، بوسیله افغانستان و تحت کنترل افغانستان باشد و باید از حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان احترام شود و پیشرفت های حاصل شده در استقرار جمهوری اسلامی دموکراتیک در افغانستان نگهداشته شود. منافع اقلیت ها ، زنان و طبقات آسیب پذیر جامعه باید حفظ شود و مسئله خشونت در سراسر کشور و همسایگان آن باید به طور موثر معامله شود.

در این گفتگو موارد زیادی در معرض خطر است. دکتر جی شنکر بر لزوم احترام به "حاکمیت ملی و تمامیت ارضی" افغانستان به عنوان یکی از نیازهای اصلی موفقیت روند دوحه تأکید کرد. یک نیاز فوری به یک انتقال مسالمت آمیز در افغانستان وجود دارد. هند می خواهد ،افغانستانی مسالمت آمیز و صلح دوست را مشاهده کند. این امر امنیت منطقه ای را تضمین خواهد نمود. مانند افغانستان ، هند نیز سهام زیادی در معرض خطر دارد.