بازدید باجوا ازعربستان سعودی: تلاش درجهت اصلاح روابط پرآشوب

نویسنده: دکتر زینب اختر

مترجم: محمد عامر

الغای ماده ۳۷۰ قانون اساسی هند در سال گذشته ، سیاست های داخلی و خارجی پاکستان را واژگون کرده است. چون کشمیر نقطه مرکزی سیاست خارجی این کشور بوده است، حکومت حزب تحریک انصاف پاکستان برای بین المللی کردن این معامله سعی زیادی کرده است. اسلام آباد به ویژه از سازمان همکاری اسلامی امیدهای زیادی برای تشکیل یک جلسه عالی در مورد مسئله کشمیر داشت. چون عربستان سعودی به عنوان مرکز کشورهای اسلامی و یکی از مهم ترین تأثیر گذاران سازمان همکاری اسلامی شناخته می شود، پاکستان همیشه سعی کرده بود که عربستان سعودی را در کنار خود داشته باشد.

اما همه امیدها وقتی تمام شد که شاه محمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان با تاکید گفت که سازمان همکاری اسلامی و سعودی امیدهای این کشور را در مورد موضوع کشمیر افترا زده اند و افزود که پاکستان صبر و شکیبایی خود را نسبت به این موضوع از دست می دهد. وی در ادامه گفت که پاکستان مجبور خواهد شد که یک اتحادیه با کشورهای هم فکر اسلامی را بدون عربستان سعودی تشکیل دهد و خارج از سازمان همکاری اسلامی یک کنفرانس برگزار کند، در صورتی که موضوع کشمیر توسط سازمان همکاری اسلامی مورد اولویت قرار نمی گیرد. این امر حاکمان سعودی را ناراحت کرد و عمران خان هر دو رهبری سیاسی و نظامی پاکستان را در حالت کنترل خسارت اعزام به سعودی کرده بود.

رئیس کل ارتش پاکستان آقای قمر جاوید باجوا ومدیر کل سازمان استخبارات نظامی پاکستان ژنرال فیض حامد این هفته به عنوان یک برنامه پالیسی کنترل خسارت برای بررسی روابط پرتشنج، سفر فوری به عربستان سعودی کرده اند. طبق پاکستان، این بازدید "مربوط به امور نظامی بود". ژنرال باجوا با خالد بن سلمان بن عبدالعزیز، معاون وزیر دفاع عربستان سعودی، در مورد همکاری های دفاعی دوجانبه و امنیت منطقه ای گفتگو کرد. ژنرال باجوا همچنین با ژنرال فیاض بن حامد الراولی، رئیس ستاد کل عربستان سعودی و ژنرال فهد بن ترکی آل سعود، فرمانده نیروهای مشترک عربستان سعودی مذاکرات داشت. بر اساس گزارشات، ارتباطات نظامی از جمله تبادل تربیت و آموزش محورهای این بازدید بود.

با این حال، به گفته مقامات سعودی، این دیدار علاوه بر همکاری های دو جانبه، بر "نگرانی های مشترک" نیز تأکید می کند. نگرانی مشترک در اینجا تلاش های پاکستان برای اصلاح روابط و رفع اختلافات است. باجوا سعی کرد که اوضاع را درست بکند که بعد از انتقاد قریشی از سعودی نسبت به موضوع کشمیر به وجود آمده بود. حتی شیخ رشید، وزیر راه آهن پاکستان به رسانه ها گفت که سفر سعودی باجوا دارای هدف خنثی کردن "اختلافات برجسته جزئی" بود. لازم به ذکر است که پیش از این بازدد، آقای باجوا با سفیر عربستان سعودی در پاکستان، دریاسالار نواف سعید آل مالکی نیز در تلاش برای خاموش کردن آتش سوزی ناشی از بیانیه آقای قریشی، دیدار کرده بود. این جلسه راه را برای بازدید سعودی باجوا هموار کرد.

اما به نظر می رسد که عربستان سعودی عجله ای برای اصلاح روابط کشیده ندارد زیرا ژنرال باجوا نتوانست ملاقات با محمد بن سلمان ولیعهد سعودی تأمین کند. این یک سیگنال قوی را ارسال کرده است که حاکمان سعودی هنوز به دلیل اظهارات شاه محمود قریشی عصبانی هستند. به گفته تحلیلگران، سعودی ها به صورت خصوصی خواسته اند كه وزیر امور خارجه پاکستان باید كناره گیری كند. فرماندهان ارتش پاکستان پس از تلاش های ناکام برای دیدار با ولیعهد، برای انجام عمره عازم جده شدند و پس از آن به پاکستان عزیمت می کنند.

صدر اعظم پاکستان آقای عمران خان در یک مصاحبه تلویزیونی اختلافات بین عربستان سعودی و پاکستان را بی ارزش دانسته با تأکید گفت که شایعات در موردرابطه پاکستان با عربستان سعودی کاملاً نادرست است. با این حال، سفر باجوا در فرصت مهمی رخداد که امارات متحده عربی با اسرائیل توافقنامه صلح را به امضا می رساند؛ این امر باعث ایجاد حیرت بیشتر در امت شده است در حالی كه تركیه، ایران و مالزی برای تشکیل دادن یك بلوك جدید تهدید می كنند.

سعودی ها را حرکت پاکستانی روابط پر حرارت با ترکیه و ایران نیز خوشش نمی آید. ایران یک رقیب سرسخت آن قلمرو پادشاهی در منطقه است و ترکیه از اواخر سعی کرده است تا خود را به عنوان رهبر جدید سازمان همکاری اسلامی معرفی کند. موقعیت عربستان سعودی در جهان اسلام بخوبی آشکار است. اختلافات اخیر بین اسلام آباد و ریاض به این واقعیت اشاره دارد که روابط بین دو ملت مذکور خوب نیست. بنابراین، گفته شده می تواند که این بازدید باجوا تلاشی درجهت نجات روابط روبه زوال بین این دو ملت بود.