عقب کشی ایران از جِ سی پی اُ ای و تاثرات جهانی اش

نویسنده: دکتر آصف شجاع 

مترجم : هما ددوال 

در پرتو هلاکت جنرال ایرانی قاسم سلیمانی توسط امریکا و سری های بعدی تحولات، تازه ترین وضع این است که ایران تهدید نموده است که آن از قرار داد عدم گسترش تکنالوژی ذروی اِن پی تی عقب کشیده می تواند اگر اتحادیه اروپا مسئله ذروی ایران را به شورای امنیتی ملل متحد ارجاع کند. این تاثر عمده بعد از هلاکت جنرال سلیمانی است که بر تمام تحولات دیگر برجستگی دارد طوریکه تاثراتش دور رس و برای ناحیه و هم برای رژیم عدم گسترش ذروی جهانی بطور زیاد تلف آمیز شده می تواند. تهدید عقب کشی از اِن پی تی نزدیک به تصمیم راپور شده دولت ایران می آید که آن دیگر از شرایط پلان اقدام جامع مشترک جِ سی پی اُ ای که بطور عام منحیث قرار داد ذروی ایران دانسته می شود، پیروی نخواهد کرد. 

تقاضای ایران برای عقب کشی از اِن پی تی عکس العمل به بر انگیختگی میکانیزم حل مناقشه توسط گروپ سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان، که امضا کننده قرار داد هستند می باشد که شرطی در قرار داد ذروی می باشد. حقیقت که امریکا با قرار راپور کشور های اروپایی را برای اختیار کردن این راه ها تحت فشار آورده بود اشاره می کند که ادامه چنین فشار بر اروپایی ها عقب کشی واقعی ایران از جِ سی پی اُ ای را ایجاد کرده می تواند. تقاضا برای دی آر اِم و ارجاع مسئله ذروی ایران به یو اِن اِس سی در تحمیل مجدد قیودات یو اِن اِس سی علیه ایران منتج گردیده می تواند. ایران قبلاً مواجه مشکلات اقتصادی ایجاد شده قیودات یک جانبه تحمیل شده امریکا می باشد که هرج و مرج بزرگ داخلی را ایجاد می کند. قیودات اضافی کثیرالجانبه هرج و مرج مزید داخلی را ایجاد خواهد کرد و به رژیم اسلامی تهدید شدید عاید خواهد نمود و به جواب تشددی ممکنه دولت ایران به چنین پروتیست ها هم منتج گردیده می تواند. 

مناقشه فعلی بین ایران و امریکا منحیث نتیجه عقب کشی یک جانبه رئیس جمهور امریکا دونالد ترمپ از جِ سی پی اُ ای در 8 مئ 2018 باوجود تصدیق نامه مکرر آژانس بین المللی انرژی اتمی که ایران تعهداتش نسبت به قرار داد مذکور را ایفا می کند، دیده شده می تواند. در حقیقت ایران درست برای یک سال بعد از عقب کشی امریکا در امیدی انتظار کشید که ملل اروپایی کدام حل را پیدا خواهند کرد که در ناکامی آن ایران در 8 مئ 2019 اعلان کرد که آن از تعهداتش نسبت به جِ سی پی اُ ای عقب می کشد. 

هدف عمده جِ سی پی اُ ای جلوگیری سرعت تقویت اورانیوم ایرانی بود، عقب کشی ایران از همان به سرعت عالیتر تقویت اورانیوم توسط ایران منتج خواهد گردید. عنصر دیگر حیاتی جِ سی پی اُ ای تضمین شفّافیت پروگرام ذروی ایران بود و عقب کشی ایران از این قرار داد معنی آنرا هم خواهد داشت که ملل دیگر قادر نخواهند بود که بدانند که پیشرفت و نوعیت واقعی پروگرام ذروی ایران چیست. 

چنین بیم ها راجع به پروگرام ذروی ایران ملل دیگر را، بالخصوص رقیب منطقوی ایران عربستان سعودی، وادار خواهد ساخت که مسابقه اسلحه جات ذروی در ناحیه آشفته شرق میانه را براه اندازند. این چند کشور دیگر مخالف پروگرام ذروی ایران مثل امریکا و اسرائیل را هم تشویق خواهد داد که بر دستگاه های ذروی ایران حمله نظامی را براه اندازند و وضع مناقشه فعلی را به یک جنگ پیشرفت دهند. در این مورد باید نمایان شود که بعلت مقام اش منحیث ذخیره سرشار هایدروکاربن، جنگ در ناحیه خلیج بر اقتصاد جهانی تاثرات شدید منفی داشته می تواند. 

وزیر امور خارجه ایران محمد جواد ظریف هفته گذشته در دهلی جدید حضور داشت. او با صدراعظم هند نریندر مودی و وزیر امور خارجه دکتر اِس جیشنکر مذاکرات مفصل اجرا نمود. دهلی جدید اظهار آرزوی صلح در خلیج فارس نمود. 

بیانیه اخیر رئیس اداره ریاست جمهوری ایران محمود واعظی، ضمن تقاضا برای همکاری ایران و عربستان سعودی تشویق آور است. کشور ها در خلیخ فارس باید برای تضمین و تامین امنیت در ناحیه همکاری کنند. این برای صلح و ثبات حیاتی است و دو کشور ناحیه باید راه های دپلوماتیک برای حل اختلافات متقابل شان را پیدا کنند.