مسئلۀ مرزی کالاپانی

نویسنده: رتن سالدی

مترجم : هما ددوال

ستیزه درباره کنترول ناحیۀ کالاپانی در محل تقاطع سه‌جانبه منطقۀ نپال و چین در منطقۀ همالیایی بخش پتوراگره ایالت اتراکهاندِ هند بار دیگر بعد از صدور یک نقشۀ تجدید نظر شده بدنبال تشکیل دو قلمرو تحت حکومت مرکزی جدید با منقسم شدن ایالت جامو و کشمیر، بارِ دیگر زنده شده است. نپال مدّعی است که کالاپانی و نواحی همجوار آن که در نقشه‌ای بعنوان سرزمینِ هند نشان داده شده قسمتی از او است.

مناقشه کالاپانی دارای سابقۀ تاریخی پیمانِ ساگولی ۱۸۱۶ مابین شاه نپال و حکومت انگلیس آنوقت می‌باشد. این پیمان، رودِ مهاکالی را بعنوان مرز مابین دوکشور بدون نشان دادن محل اصلی‌اش مشخّص می‌نماید. امّا نقشۀ مرزی منتشرشده توسط ممیز کل هند تحت حکمرانی انگلیس آنوقت بعداً بطور واضح نواحی کالاپانی، لیپولیک و لیمپی‌یادورا را بعنوان سرزمین هند مشخّص نموده درحالیکه نپال با اختلاف نظر در مورد اصل رود مهاکالی مدّعی حق حاکمیت خود بر این نواحی می‌باشد. نپال ادعا می کرده است که کالاپانی یک سرزمین متنازع در بخش دوردست غربی دارچولا می‌باشد.

کاتماندو پایتخت نپال از تظاهرات پراکنده مبنی بر تقاضای تجدید نظر نقشۀ صادره توسط هند در تاریخ ۲ نوامبر۲۰۱۹ مشاهده نمود. وزارت امورخارجۀ نپال در بیانیه‌ای گفت که نپال بطور قاطع باور می‌کند که کالاپانی قسمتی از سرزمینش بود. بهرحال وزارت امورخارجۀ هند ضمن نشان دادن واکنش خود نسبتِ آن توضیح داد که نقشۀ جدید منتشر شده توسط دهلی‌ جدید نشانگر حقِّ حاکمیتِ ارضی هند می‌باشد و به‌هیچ وجه مرز با نپال را تغییر نمی‌دهد.

صدراعظم نپال ک پی شارما اولی یک جلسۀ همۀ حزبی را فراخواند که از دولتِ نپال خواستار شده است که برای حل و فصل نمودن این موضوع با هند از طریق وسایل دیپلماتیکی اقدامات موثر را انجام بدهد. آقای اولی با اظهار نظر اینکه نپال حتی یک وجب سرزمینش را ازدست نخواهد داد، تعهد دولتش را برای یافتن راه حلّ این مسئله با هند ازطریق مذاکرات دوجانبه، نشان داد.

نپال در سال ۲۰۱۵ نیز اعتراض همانندی را دربارهِ قرارداد مابین هند و چین دوران بازدید صدراعظم نریندر مودی از بیجنگ برای بوجود آوردن گذرگاه لیپولیک که کوتاه‌ترین مسیر برای رسیدن به ‌مقدس‌ترین مرکزِ زیارت هندوان مان سروور می‌باشد، نموده بود. نپال ادعا می کند که این ناحیه سرزمینِ او است. در آن زمان چیزی روی نداد و نیروهای امنیتی هند بطور مداوم این ناحیه را تحت کنترل خود دارند.

هردو هند و نپال حامی حل این مسئله در روحیه روابط صمیمانه و دوستانه‌شان ازطریق مذاکرات می‌ باشند. دهلی جدید بهرحال خاطرنشان ساخته است که تشخیص مرز یک جریان جاری ازطریق مکانیسم کنونی است که سعی می‌کند یک راه حل مسالمت‌آمیز همۀ مسایل اینگونه را دریابد. این همچنین از نپال خواستار شد که بر علیه عوامل خود خواه که سعی می‌کنند درمیان هردو کشور دوست همجوار اختلافات را بوجود آورند، محتاط باشد.

اجبارات داخلی، ملی‌گرایی افراطی و علاقمندی‌های خارجی در امور نپال شاید کاتماندو را وادار می‌کند که این موضوع را برای تامین مقاصدشان زنده نگهدارد درحالیکه رهبری هردو کشور می‌ خواهد همۀ مسایل را بطور مسالمت‌آمیز ازطریق مذاکرات حل و فصل نماید. در زمینۀ موضوع کالاپانی نیز پروسه مذاکرات ابتدایی مابین دو کشور جریان دارد. سفیر نپال در هند نیلامبر اچاریا با معاون وزارت امورخارجۀ هند در دهلی‌جدید ملاقات نمود و این موضوع را با او مورد رسیدگی قرارداد. نپال نیز جویای مذاکرات به‌سطح معاونین وزارت امورخارجه برسرِ این موضوع شده است. دولتِ نپال یک نیروی مکلف کارشناسان را برای دریافتن حقایق تاریخی دربارۀ کالاپانی تشکیل داده است.

کمیسیون مشترک ‌سطح وزیران امورخارجۀ نپال و هند پنجمین جلسه‌اش را در ماه اگست گذشته در کاتماندو تشکیل داد و تمام جنبه‌های روابط دو جانبه را مورد بحث و بررسی قرارداد. درحقیقت روابط روبه‌افزایش مابین هند و نپال در سال گذشته به اوج نوین رسید و هردو کشور ۳ زمینۀ همکاری جدید، خط راه آهن برقی راکسول کاتماندو و توسعۀ همکاری در زمینه‌های لاینحل آبراه‌ها و کشاورزی مشخّص نموده بودند.

بدون شک و تردید موضوع کالاپانی یک مسئلۀ حساس مابین هند و نپال می‌باشد. معهذا تیم‌های ارزیابی مرز هردو کشور مشغول به‌ کار هستند و توقع می رود که این مسئله بزودی بطور مسالمت‌آمیز حل و فصل بشود.